Het archief van het Comité Maritime International

-Florian Van de Walle (Liberas)

Historische context

Het Comité Maritime International (CMI) werd in 1897 opgericht in Antwerpen. Al sinds de middeleeuwen hadden zeevarende naties behoefte aan duidelijke en gedeelde regels op zee. In steden als Genua, de Hanzesteden en Vlaanderen golden al vroeg gelijkaardige gebruiken, zoals vastgelegd in de beroemde Rôles d’Oléron. Maar de industriële revolutie bracht nieuwe spanningen: nationale wetten gingen uiteenlopen, wat leidde tot onduidelijkheid, geschillen en stijgende verzekeringskosten.

In met name België groeide het besef dat een structurele oplossing nodig was. De Antwerpse advocaat Louis Franck, met steun van staatsman Auguste Beernaert en zakenman Charles Le Jeune, verzamelde maritieme specialisten rond zich en richtte het CMI op. Antwerpen, als wereldhaven, was de natuurlijke uitvalsbasis. Het Comité wist van bij het begin juristen, reders, verzekeraars en handelaars te verenigen rond het streven naar internationale rechtsgelijkheid op zee.

Het CMI groeide uit tot een wereldspeler en bleef decennialang het kloppend hart van maritieme rechtsontwikkeling. Onder de leiding van figuren als de advocaat en latere minister Albert Lilar bouwde het bruggen tussen praktijk en politiek, en werkte het intensief samen met onder meer de later opgerichte Internationale Maritieme Organisatie. Ook vandaag telt het CMI tientallen nationale verenigingen en duizenden leden wereldwijd. Vanuit zijn Antwerpse oorsprong draagt het nog steeds bij aan een rechtvaardige, uniforme en duurzame juridische orde op zee via tal van congressen, vergaderingen en andere werkgroepen.

Afbeelding 1: Albert Lilar als spreker, vermoedelijk tijdens een bijeenkomst van het CMI, ca. jaren vijftig. [Liberas, fotocollectie, 001436](https://n2t.net/ark:/55068/LAG_1383192)

Het archief

Hoewel de organisatie sinds het einde van de negentiende eeuw actief is, is vrijwel enkel archiefmateriaal van na de Tweede Wereldoorlog bewaard gebleven. De kern van het archief dateert vooral uit de jaren zeventig, al zijn de weinige oudere stukken inhoudelijk het meest waardevol. Verslagen van internationale congressen zijn zo goed als volledig bewaard gebleven, en documenten van bestuursorganen zoals het permanent bureau, het uitvoerend comité en de assemblee zijn vanaf de jaren vijftig grotendeels aanwezig. Vanaf de jaren zeventig is bijna de volledige administratie, exclusief de boekhouding, bewaard gebleven. Het archief bevat onder meer briefwisseling met maritieme organisaties wereldwijd en uitgebreide dossiers van internationale werkgroepen, met gedetailleerde documenten (briefwisseling, verslagen, enquêtes, enz.) over onderwerpen als piraterij, milieu, averij, verzekeringen, charterpartijen en contractrecht. Met meer dan tweeëndertig meter aan stukken vormt dit archief een unieke bron over maritieme rechtsgeschiedenis in de tweede helft van de twintigste eeuw. Raadpleging is enkel mogelijk na toestemming van het CMI. Contacteer vooraf Liberas.

 

De inventaris staat gepubliceerd op de website van Liberas en is opgesteld in het Engels om zo ook een internationaal publiek wegwijs te maken. Ook het archief van Albert Lilar  zit al jaar en dag bij Liberas en bevat heel wat documenten over zijn periode bij het CMI.

Afbeelding 2: Enkele oudere documenten uit het CMI archief, jaren vijftig en zestig
-Florian Van de Walle (Liberas)

Contacteer ons

Zin om mee te werken aan een volgend nummer van Contemporanea?
Dat kan via onderstaande link