Contemporanea

De winter loopt ten einde en met de komst van het mooie weer steekt het eerste nummer van Contemporanea van het jaar 2026 de kop op. En wat een jaar staat ons te wachten! Want de Dag van de Nieuwste Geschiedenis komt met rasse schreden dichterbij! Deze vindt plaats op woensdag 29 april 2026 aan de Universiteit van Antwerpen en zal zich buigen over het gebruik van artificiële intelligentie in de menswetenschappen. Inschrijven kan t.e.m. 22 april! Alle informatie over deze dag vindt u op de volgende pagina.

Om terug te keren naar ons nieuw nummer: in het eerste deel, onder de rubriek Review, kunt u het artikel van Tine De Keyser ontdekken over de manier waarop dinosaurussen in de negentiende eeuw werden bestudeerd en voorgesteld. Een studie op het kruispunt van wetenschap en cultuur die de dinosaurus belicht als een cultureel construct, voortgekomen uit zowel paleontologische ontdekkingen als collectieve verbeelding.

Vervolgens vindt u een bijdrage van Jasper Snoeys in de rubriek Aan het woord. Door het woord te geven aan Nico Wouters bespreekt Jasper de huidige tentoonstelling “NMBS, bezet bedrijf: tussen collaboratie en verzet” in Train World. Op basis van het onderzoek en het boek van Nico Wouters (gepubliceerd in 2023) neemt dit initiatief van de NMBS de houding van het bedrijf tijdens de Duitse bezetting onder de loep.

In een derde deel presenteren Tom Hacha en Joeri Aerts de databank S.O.S. Antwerpen in de rubriek Geschiedenis Online, die op basis van het Antwerpse doodsoorzakenregister (1820–1946) unieke gegevens over meer dan 480.000 overledenen bundelt. Het artikel toont hoe dit project, gerealiseerd met de hulp van vrijwilligers, een uitzonderlijk instrument is om sociale, ruimtelijke en genderverschillen in sterfte en de epidemiologische transitie te analyseren. Het artikel wijdt eveneens uit over de brede onderzoeksperspectieven van het project, onder meer door koppelingen met andere databanken en GIS-infrastructuren.

Daarnaast ontvingen we vijf bijdragen over archiefcollecties. Er zijn twee Nederlandstalige bijdragen: een artikel over het belang van het archiveren van religieuze online-inhoud, door Bert Heylen, en een artikel over de archieven van het Comité Maritime International, door Florian Van de Walle. Aan Franstalige zijde vinden we bijdragen van Dominique Dewind over de archieven van Paul Anrieu en de uitdagingen van het theater in de tweede helft van de negentiende eeuw; een artikel over het archief Famille Thonet, dat nauw verbonden is met de lokale geschiedenis van Saint-Servais, door Catarina Pereira, Damien Hanet en Alain Fossion; en ten slotte een bijdrage van Joffrey Liénard over de redding van verschillende archieven gelinkt aan de Luikse federatie van de Socialistische Partij.

Tot slot kunt u deze boeiende lectuur afsluiten met een recensie van Théo Wouters over het collectieve werk onder leiding van Jean-Marie Yante en Luc Courtois over het academische en militante parcours van Léopold Génicot.

Vincent Mazy (UCLouvain) et Eline Ceulemans (UAntwerpen)