Een ‘web van geloof’: digitale religie gearchiveerd

De toenemende religieuze diversiteit in België laat zich niet uitsluitend vatten in
bijvoorbeeld gebedshuizen, religieuze kunstvoorwerpen of papieren archieven. Veel
religieuze gemeenschappen manifesteren zich steeds nadrukkelijker online, via
websites, blogs en sociale media. Wie hedendaagse vormen van religie en zingeving wil
bestuderen, kan dus niet anders dan ook het digitale landschap in kaart te brengen. KADOC-KU Leuven wil dit digitale religieuze erfgoed niet verloren laten gaan. Websites
zijn immers bijzonder vluchtig: pagina’s veranderen snel of verdwijnen volledig, terwijl ze
vaak de belangrijkste communicatiekanalen zijn van geloofsgemeenschappen. Zeker
nieuwe of kleinere bewegingen zijn soms bijna uitsluitend online aanwezig. Zonder
gerichte archivering dreigt een belangrijk deel van het hedendaagse religieuze leven
onzichtbaar te worden voor toekomstig onderzoek. Bovendien geven websites niet
alleen informatie weer, maar tonen ze ook hoe gemeenschappen zichzelf presenteren
en welke taal en beelden ze gebruiken om hun boodschap over te brengen.

Daarom werkt KADOC sinds 2023 aan de uitbouw van een eigen collectie van
gearchiveerde websites over religie en zingeving in België. Het archiveren van
webmateriaal vereist een gespecialiseerde aanpak. Het gaat niet louter om het
vastleggen van een schermafbeelding, maar om het reconstrueren van een functionele
en contextuele weergave van websites, inclusief hun structuur, navigatie en onderlinge
verbanden. De selectie van websites gebeurt binnen een interne werkgroep, waar op
basis van een dynamische seedlist prioriteiten worden bepaald en keuzes systematisch
worden afgewogen. Zo wordt bij de opbouw van de collectie voorrang gegeven aan
waardevolle websites die dreigen te verdwijnen en websites van initiatieven en
gemeenschappen waarvan KADOC nog weinig of geen andere documentatie bewaart.
Denk aan boeddhistische of oosters-orthodoxe gemeenschappen, maar ook aan
hedendaagse spirituele stromingen zoals wicca en paganisme. Door hun websites
gericht te selecteren en te bewaren, willen we ook deze gemeenschappen een plaats
geven in de KADOC-collectie.

Sinds de opstart van het project zijn al meer dan 450 websites geselecteerd en
gearchiveerd. Daarmee is een stevige basis gelegd voor een duurzame webcollectie die
de digitale dimensie van religie en zingeving in België zichtbaar maakt. De collectie blijft
bovendien verder groeien, waarbij ook nieuwe platformen en evoluerende vormen van
online aanwezigheid worden opgevolgd. Dit ‘web van geloof’ wordt niet alleen bewaard,
maar ook stap voor stap ontsloten voor onderzoekers en andere geïnteresseerden.
Hoewel de collectie omwille van auteursrechtelijke beperkingen enkel raadpleegbaar is
in de leeszaal van KADOC, zijn de bijbehorende metadata vrij raadpleegbaar via Limo.
De inventaris van het archief is ook online consulteerbaar via
https://abs.lias.be/query/detail.aspx?id=1752002.