Contemporanea

In dit nummer blikken we terug op de Dag van de Nieuwste Geschiedenis, die op 29 april plaatsvond aan de Universiteit van Antwerpen. Deze keer stond de dag in het teken van een thema dat evenzeer angst inboezemt als het boeit: Artificial Intelligence, kortweg AI. Een groot aantal Belgische en internationale onderzoekers, museum- en archiefmedewerkers en studenten kwam dan ook bijeen om te discussiëren en te debatteren over de uitdagingen en toepassingen die AI binnen de historische disciplines met zich meebrengt. Kortom, deze dag bracht langs de ene kant de mogelijkheden van ingrijpende veranderingen die AI kan teweegbrengen in het onderzoek naar en het beheer van erfgoed naar voren, terwijl er langs de andere kant werd benadrukt dat het gebruik daarvan een zekere verantwoordelijkheid en transparantie vereist en niet mogelijk is zonder aanzienlijke menselijke expertise. Ondanks de onzekerheden en zorgen die de opkomst van AI in de historische disciplines en praktijken met zich meebrengt, eindigde de dag op een optimistische noot en de bereidheid tot samenwerking over de verschillende netwerken van onderzoekers heen.

De volgende Dag van de Nieuwste Geschiedenis vindt over twee jaar plaats, waarschijnlijk aan de UCL. In afwachting daarvan biedt organiseert BVNG een halve dag van reflectie over de positie van de historicus. Het evenement vindt plaats op 16 oktober aanstaande van 13.30 tot 17.00 uur in CegeSoma (Luchtvaartsquare 29, 1070 Brussel) en wordt ingeleid door Benoit Henriet, hoogleraar koloniale geschiedenis aan de VUB. U kunt aan de bijeenkomst deelnemen voor de bescheiden prijs van 10 euro; 5 euro indien u student bent, of gratis als u lid bent van de BVNG (cf. infra). We hopen u daar in groten getale te mogen verwelkomen.

Wat de inhoud van dit nummer betreft, is het woord aan Mathieu Bouhon, hoogleraar aan de UCL, die de belangen en uitdagingen van de opleiding van geschiedenisleraren in de Federatie Wallonië-Brussel toelicht. U kunt ook een interview lezen met Louise Ballière, winnaar van de Vicomte Charles Terlinden-prijs 2025 voor haar proefschrift Se souvenir du bon ou du mal, Mémoires collectives liées à la collaboration et à la colonisation en tant qu’injustice en Belgique (1944/1960-2020).

In de rubriek Archief worden vier archiefcollecties voorgesteld die zeer uiteenlopende periodes en thema’s bestrijken. Allereerst kunnen lezers die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van de verdediging van de mensenrechten hun hart ophalen aan de voorstelling van de archiefcollectie van de Franstalige Belgische afdeling van de Commission Justice et Paix, opgesteld door Catherine Pinon en Camille Vanber. Voor wie zich wilt verdiepen in religieuze en sociale geschiedenis, stelt Jean-Pierre Niebes u de archieven van de Congrégation des Pauvres Soeurs de Mons (1481-2020) voor. Voor liefhebbers van literatuurgeschiedenis zal de voorstelling door Salhia van Risseghem van de archiefcollecties van Luc Norin en Huguette Orly – twee zussen die actief waren in de Belgische literaire, journalistieke en culturele wereld – zeker in de smaak vallen. Tot slot, als u interesse hebt in het georganiseerd secularisme, kunt u uw kennis over de vrijzinnige ontmoetingscentra in Brussel en Vlaanderen verdiepen door het artikel van Élise Dewilde en Ellen Van Impe te lezen: Archieven van vrijzinnige ontmoetingscentra in Vlaanderen en Brussel.

Wat geschiedenis online betreft, vindt u een recensie van Vincent Gabriel over de podcast WeeralWO2?!, die een kritische kijk biedt op de hedendaagse geschiedenis van België, evenals het volledige verslag van de Dag van de Hedendaagse Geschiedenis. U kunt ook de review lezen van Les colonies industrielles du Donbass – Sociétés nouvelles, nouvelle société (1880-1920), geschreven door Vladimir Semenoff.

Ten slotte bevat dit nummer verschillende recensies, zowel in het Nederlands als in het Frans. Wat de Nederlandstalige boeken betreft, krijgt u een recensie van het werk van Maarten Van Ginderachter, Arm Vlaanderen, Honger, ziekte en globalisering in het midden van de 19de eeuw, door David Vergauwen. Vincent Genin op zijn beurt heeft een recensie geschreven van het boek van Vincent Scheltiens Ortigosa, Ontvoltooid Verlden, Spanje onder en na Franco. Tot slot heeft Margaux Roberti-Lintermans het werk van Chanelle Delameillieure en Jolien Gijbels, Consent. Een geschiedenis van dwang en vrije wil en alles daartussenin, gerecenseerd. Wat de Franstalige werken betreft, kunt u de recensie van Niels de Nette lezen over het boek van David Koussens, La Laïcité organisée en Belgique francophone, Un culte pas comme les autres, evenals de recensie van Alana Castro de Azevedo van het werk van Sarah Demart, La fiction postcoloniale belge : Antiracisme afrodescendant et aspirations décoloniales.

We sluiten deze inleiding af met een oproep tot het betalen van de jaarlijkse bijdrage aan de BVNG. Als u dat wenst, kunt u namelijk lid worden van de vereniging door een jaarlijkse bijdrage van 16 euro te betalen. De betalingsvoorwaarden vindt u onder het tabblad “Lid worden” rechtsboven op uw scherm of door op de volgende link te klikken: https://www.contemporanea.be/register/. Deze bijdrage zorgt ervoor dat het werk van de BVNG kan blijven voortbestaan en geeft u gratis toegang tot de evenementen die door de vereniging worden georganiseerd. Wij danken u bij voorbaat voor uw steun!

Rest ons alleen nog u veel leesplezier te wensen en, in deze tijden van hittegolven, goed voor uzelf en uw dierbaren te zorgen. Prettige zomer!

– Martin Boden (ULiège), vertaald door Jasper Snoeys (KULeuven)